أبو علي سينا
پيشگفتار 16
رگشناسى يا رساله در نبض ( فارسى )
اروپايى قرار گرفت و به زودى جزو كتابهاى درسى در دانشگاههاى سن لوى و مونپوليه فرانسه و لايپزيك و توبينگن آلمان و لوون بلژيك براى چند قرن در دست استادان و دانشجويان پزشكى مىگشت . ترجمهء روسى كتاب در طى سالهاى 1954 - 1960 م در تاشكند چاپ و منتشر گشت و ترجمهء فارسى آن كه به وسيلهء مرحوم عبد الرحمن شرفكندى صورت گرفت ، به وسيلهء انتشارات سروش در هفت مجلّد در سال 1363 چاپ و در دسترس اهل علم قرار گرفت . متن عربى كتاب قانون در سال 1395 ه ق . در تهران و در سال 1394 ه ق . در مطبعهء بولاق مصر و در سال 1324 ه ق در چاپخانهء نامى در لكنهو هند چاپ شد . مرحوم حكيم عبد الحميد مؤسّس و رئيس دانشگاه همدرد و رئيس مؤسسهء تاريخ طب و پژوهشهاى طبى در سال 1981 قانون را در پنج مجلّد منتشر ساخت و در آن نسخهاى را كه در كتابخانهء اياصوفيه موجود است و در سال 618 هجرى از روى نسخهاى به خط مؤلف نوشته شده ، اصل قرار داد و با چهار نسخهء چاپى موجود مقابله كرد و اين بهترين چاپ قانون به شمار مىآيد ، هر چند كه پس از آن در سال 1408 / 1987 چاپى در چهار مجلد به وسيلهء مؤسسهء عزّ الدين در بيروت منتشر شد كه مزيّت آن به اين است كه جلد چهارم اختصاص به فهرستهاى گوناگون نام داروهاى مفرد و مركب و نام پزشكان و اوزان و مكاييل و نباتات و حيوانات و واژههاى يونانى و فارسى دارد . نظامى عروضى در مقالهء طب از چهار مقاله پس از آنكه پزشك را به خواندن كتابهايى همچون فصول بقراط و مسائل حنين بن اسحاق و مرشد محمد بن زكرياى رازى و هداية المتعلمين اخوينى بخارى و اغراض الطّبيهء سيد اسماعيل جرجانى توصيه مىكند در پايان از قانون ياد مىكند و دربارهء آن چنين گويد : « و اگر خواهد كه ازين همه مستغنى باشد به قانون كفايت كند . سيّد كونين و پيشواى ثقلين مىفرمايد : « كلّ الصّيد فى جوف الفرا » همهء شكارها در شكم گور خر است اين همه كه گفتم در قانون يافته شود با بسيارى از زوائد و هر كه را مجلّد اوّل از قانون معلوم باشد از اصول علم طبّ و كلّيّات او هيچ بر او پوشيده نماند ؛